Món ngon xứ Huế
Cơm hến
Đến Huế có lẽ ai cũng muốn thưởng thức một món ăn hết
sức dân dã nhưng đầy thi vị, đó là cơm hến. Cơm hến sẽ cho ta cảm nhận được vị
ngọt của hến, vị đậm đà của ruốc, vị chua của khế, vị chát của trái vả, chuối
xanh và cay nồng của ớt, và gần 20 chất liệu khác. Cơm hến ở Huế được bán khá
nhiều, trong những gánh hàng rong mỗi buổi sớm mai với tiếng rao dịu dàng của
các o, các mệ; hoặc ở các quán dọc đường Trương Định. Nhưng chỉ có cơm hến ở Cồn
Hến (phường Vĩ Dạ) là ngon nhất. Bởi Cồn Hến nổi lên trên dòng sông Hương, nước
sông chảy qua địa phận này trở nên trong vắt, ít phù sa và chất phèn. Đáy sông
lại có lớp bùn sâu tích tụ, thích hợp với loài hến. Do vậy hến ở đây ngon nổi
tiếng. Kiểu bán cơm hến ở đây cũng đa dạng. Du khách có thể ăn cơm hến trong những
quán hàng. Nhưng đa số họ đều thích ngồi quanh bên gánh hàng rong ở một góc đường
làng trên những chiếc ghế nhựa nhỏ xinh. Ở đó, khách và chủ có thể chuyện trò
thoải mái và người ăn được “nêm” gia vị một cách vô tư.
Bánh nèo, bánh nậm, bánh bột lọc
Bánh bèo hình dáng nhỏ xinh như cánh bèo Nhật Bản,
làm bằng bột gạo, nhân bánh làm bằng tôm chấy, ăn với nước mắm ngọt. Nguyên liệu
bánh nậm cũng gần giống bánh bèo, nhưng được gói bằng lá chuối trước khi hấp
chin. Bánh bột lọc được làm bằng củ sắn (còn gọi là củ mì, được mài nhỏ, sau đó
lọc lấy tinh bột). Nhân bánh là tôm và thịt heo mỡ kho rim. Khi luộc có thể gói
bằng lá chuối, hoặc để trần. Thông thường các quán bán hàng đều có đủ 3 vị bánh
trên. Trước đây, khách đến thăm nhà, người Huế có thể tự chế biến các loại bánh
trên để mời khách. Nhưng bây giờ thì đa số đều mời nhau ở các quán chuyên bán
bánh đặc sản Huế. Ở Huế có nhiều quán bánh bèo, nậm, nhưng được khách ưa chuộng
là quán bánh bà Cư ở đường Nguyễn Huệ, bà Đỏ ở đường Nguyễn Bỉnh Khiêm.
Bún bò Huế
Bún bò Huế cũng là món ăn nổi tiếng và được nhiều
khách phương xa biết đến. Ăn bún bò Huế để cảm nhận cái chất ngọt thanh với đủ
mùi gia vị. Mùi sả, mùi ruốc, mùi xương hầm, mùi thịt luộc, mùi chanh, mùi rau,
mùi tiêu hành, nước mắm… quyện vào nhau tạo thành đặc sản bún bò có sức hấp dẫn
lạ lùng, rất riêng của Huế. Điều đặc biệt là những quán bún bình dân lại nổi tiếng
về chất lượng. Những quán bún ở đường Nguyễn Du thường bán vào buổi chiều. 15
giờ hằng ngày đã thấy khách ngồi khá đông, có khi chờ cả tiếng đồng hồ mới có
bún. Hay bún “mụ Rớt” ở sau lưng chùa Diệu Đế, bún Lệ ở đường Điện Biên Phủ, đều
là những địa chỉ hấp dẫn cho khách du lịch mỗi lần đến Huế.
Bánh khoái Thượng Tứ ở Huế
Bánh khoái Thượng Tứ ở Huế là đặc sản đã làm say
lòng nhiều du khách trong và ngoài nước: Bánh được làm từ bột gạo. Nhân bánh được
làm bằng tôm, thịt nạc, nấm xào chung với nhau. Bánh khoái thường ăn kèm với
trái vả, chuối chát, rau sống. Sở dĩ bánh khoái Thượng Tứ ngon hơn những quán
khác là nhờ bí quyết pha chế nước lèo của gia chủ.
Nếu khách không có đủ thời gian để rong ruổi hết những
địa điểm với những món bánh Huế, thì chỉ cần một cuốc taxi về biệt phủ Thảo Nhi
ở thôn Cư Chánh, xã Thủy Bằng (trên đường đi tham quan lăng Khải Định), cách TP
Huế khoảng 7 km. Ở đây có tất cả các loại bánh, bún như trên, đáp ứng nhu cầu của
khách. Ngoài thưởng thức đặc sản Huế, du khách còn được thư giãn trong khung cảnh
một ngôi nhà rường được phục chế lại công phu, tại một khu vườn ngoại ô xanh
mát.
Cơm cung đình
Đến Huế, du khách cũng đừng quên tìm hiểu món cơm
cung đình, hay còn gọi là cơm vua, là món ăn độc đáo, không chỉ làm cho khách
ta mà cả khách tây ngẩn ngơ, thán phục bởi thực đơn cơm vua được chọn từ 8 đến
10 món đặc sắc trong hàng trăm món ăn đặc sắc của Huế; và không thể thiếu là
món nem công, chả phụng, các loại bánh Huế. Món tráng miệng phải là chè hạt sen
Tịnh Tâm. Cơm vua không chỉ biểu hiện cái tài nấu nướng của người Huế, còn biểu
hiện nghệ thuật trang trí món ăn đẹp mắt, mang tính thẩm mỹ cao. Khách vừa được
ăn, lại được mặc trang phục của vua và hoàng hậu, được phục vụ tận tình, chu
đáo.
Nem lụi
Nem lụi – một trong những đặc sản lâu đời nhất của đất
cố đô, khiến bao khách phương xa phải ngơ ngẩn. Nguyên liệu để làm nên món nem
lụi rất đơn giản: thịt heo đã quết nhuyễn trộn với bì, mỡ heo thái hạt lựu ướp
cùng muối, tiêu, đường, thính rồi xiên bằng que tre, mía hoặc sả đem nướng vậy
mà lại có vị đặc biệt đến thế.
Thường, nem lụi được ăn kèm với bánh tráng, rau
thơm, khế chua, chuối xanh, sung… dùng chung với nước chấm ngon lành làm từ đậu
phộng, được thêm gan heo, thịt heo băm nhuyễn. Hương thơm và vị bùi ngọt của thịt
heo nướng kết hợp với rau xanh và nước chấm tạo thành vị đặc trưng của nem lụi
Huế, khác tất cả món nem ở các địa phương khác.
Muốn ăn nem lụi ngon, bạn nên ghé chợ Đông Ba, hay
nhà hàng trên đường Nguyễn Thái Học, Nguyễn Huệ, Trương Định, Phan Bội Châu,
Mai Thúc Loan…
Tôm chua
Tôm chua là sự tổng hòa của sắc màu trắng của xôi,
măng, riềng tỏi, màu đỏ của tôm, ớt... và đủ các vị: ngọt, béo, bùi, cay, chua,
đắng... Nó cũng là sự hòa quyện giữa cái mát lành của tôm và cay nồng của gia vị.
Tất cả tạo nên món ăn hấp dẫn khó cưỡng.
Chỉ chọn những con tôm nước ngọt nhỏ vừa, trộn chung
với các nguyên liệu rồi ủ trong vại sành, hoặc chôn xuống đất chờ tôm lên men,
giúp nó ngọt và thơm. Tôm chua ăn kèm với thịt luộc, bánh tráng và dưa giá cùng
các loại rau sống khác là món ngon khó quên nếu đã từng ăn qua. Vị chua chua
cay cay của tôm hòa trong cái ngọt của thịt, chua của khế, chát giòn của quả vả...
đem lại cho người ăn cảm giác ngon miệng vô cùng.
Ở Huế, tôm chua ngon và nổi tiếng nhất trên đường Đặng
Trần Côn.
Vả trộn
Vả trộn là món ăn nhà nghèo. Nguyên liệu chính là quả
vả, thứ quả xanh rẻ tiền chát phổ biến ở Huế. Vả có thể trộn với thịt heo nạc,
tôm luộc, da heo... tùy theo sở thích. Nhưng dù trộn với gì đi nữa cũng không
thể thiếu các loại gia vị cơ bản như tiêu, mắm, muối, bột ngọt, ớt bột. Thêm
các loại rau thơm và vừng, hành lá, ngò gai, ngò rí, rau răm rửa sạch và thái
nhuyễn.
Ăn vả trộn, người ta không cần dùng đũa, chén mà thường
bẻ bánh tráng nướng xúc. Vị bùi ngọt và thơm thơm nhẹ nhàng của vả cộng hưởng
cùng cái bùi bùi giòn giòn của bánh tráng nướng, thêm chút mắm cay khiến người
ăn xúc hoài không ngán. Có thể tìm món này ở khắp các quán bình dân trên đất Huế.
Bánh canh Nam Phổ
Bánh canh Nam Phổ là một trong những món ăn đặc sản
của Huế. Nó đặc biệt bởi được nấu bằng bột gạo, nhân tôm. Nhìn tô bún khi lên
tô thật tuyệt. Màu trắng của bánh canh chìm xuống cho nhân tôm nổi lên trên mặt
tô vàng ươm, rất đẹp mắt. Bánh canh Nam Phổ được lòng thực khách không chỉ bởi
vị ngon lạ mà còn do rất lành, thích hợp đối với mọi lứa tuổi, kể cả trẻ em hay
người già.
Nếu muốn được thưởng thức món ngon đặc sắc này, các
bạn nên ra ngoài vào buổi chiều quanh con đường Phạm Hồng Thái. Hoặc muốn đúng
vị hơn thì qua làng Nam Phổ (thuộc xã Phú Thượng, huyện Phú Vang, cách cầu Trường
Tiền 3,5km về phía biển Thuận An).
Mè xửng
Mè xững là đặc trưng của xứ Huế, đến nỗi cứ ai mang
quà về là biết ngay người đó chơi Huế. Mè xững ngọt dẻo, được làm từ mạch nha
pha trộn lẫn với dầu phụng và các nguyên liệu khác. Tuy cùng một cái tên mè xững
nhưng có nhiều loại khác nhau.
Có loại mè xững dẻo đến mức có thể cuộn tròn hoặc bẻ
gập. Có loại giòn với thành phần bột đậu nhiều hơn, đường ít hơn, được bọc
ngoài một lớp bánh đa nướng. Có loại mè xững gương, giơ lên ngắm thấy trong suốt
như gương. Có loại mè xững đen gồm toàn vừng đen bùi và bổ…
