Đặc sản Ninh Bình
Miến lươn Ninh Bình
Miến lươn là một món đặc sản miền Bắc rất nổi tiếng
và được nhiều người biết đến. Có rất nhiều nơi có món lươn nổi tiếng là ngon
nhưng món lươn ngon nổi tiếng nhất phải nói đến là món đặc sản miến lươn Ninh
Bình. Miến lươn Ninh Bình là một món đặc sản nổi tiếng đã từ lâu. Bạn có thể
thưởng thức món ăn này tại 3 nhà hàng gần nhau ở ngã tư đường Trần Hưng Đạo,
thành phố Ninh Bình, một ngả ra chợ Rồng, một ngả vào bệnh viện tỉnh. Hương
thơm của món miến lươn lan toả ngọt ngào ra khắp một không gian rộng nơi đây
như mời chào khiến du khách khó có thể bỏ qua mỗi khi có dịp tới Ninh Bình.
Thịt dê
Dê núi Ninh Bình là đặc sản ẩm thực nổi tiếng thường
xuất hiện tại những trung tâm ẩm thực lớn của đất nước như Hà Nội, Sài Gòn, Vũng
Tàu, Hạ Long, Ninh Bình, Quy Nhơn... Dê núi Ninh Bình là loài sơn dương đá vôi
chính hiệu mà người dân Ninh Bình đã biết biến lợi thế tự nhiên thành các món đặc
sản thế mạnh của vùng. Dê núi Ninh Bình ăn tại "bản địa" không quá
dai cũng không quá mềm, do chúng chỉ ở tầm từ 15 - 25 ký, tầm thịt ngon nhất của
"đời dê". Ở dưới tầm này thịt sẽ quá mềm, và ở mức trên 30 ký, đa số
dê núi sẽ được xuất đi khỏi tỉnh. Có lẽ vậy, món tái dê ăn tại Ninh Bình mới thật
là tái tê! Chúng vừa mềm vừa giòn, vị ngọt mềm của thịt và vị giòn của da, ăn với
tương bần, quả sung muối, kèm thêm những đinh lăng, lá mơ, lá sung, ngò gai,
húng, quế... Ưu thế tương tự cũng được dành cho món hấp. Cháo dê và dê quay là
những đặc sản ít thấy ở các vùng khác. Ở những quán dê, người ta còn quay dê
nguyên con, vừa bán tại chỗ vừa phục vụ cho các buổi tiệc tùng, liên hoan, cưới
hỏi.
Các món ăn thông dụng từ thịt dê gồm: Tái dê, Tiết
canh dê, dê nướng, lườn dê xào lăn, dê tái chanh, dê hấp sả, dê xào sa tế, dê
xào thập cẩm, ngọc dương xào xả ớt, dê bóp thấu, dê hấp cách thuỷ, dê hầm rượu
vang, dê nướng xá xíu Trung Hoa, sườn dê tẩm mật ong quạt than hồng, lẩu dê
ngàn dặm, cháo Ngọc dương, dê xào rượu XO, óc dê chiên bột, lẩu dê khô, dê cuộn
phô-mai, ngọc dương hầm thuốc bắc, thịt dê hầm phụ tử, sườn dê nướng ngũ vị,
canh hạ nguyên, cà ri dê, chả dê ba lớp, dê nướng ngũ vị hương, vú dê nướng, dê
nướng mọi, né mọi, dê con quay, rượu huyết dê, chân móng dê hầm thuốc... Dê núi
là đặc sản không thể bỏ qua khi đến Ninh Bình
Cơm cháy
Cơm cháy Ninh Bình là một trong những đặc sản ẩm thực
nổi tiếng nhất của Ninh Bình. Địa bàn phát triển loại hình ẩm thực này chủ yếu
là ở ven đường Quốc lộ 1, thành phố Ninh Bình và các khu du lịch. Cơm cháy Ninh
Bình khác với các vùng khác từ cách chiên cho đến nước sốt đi kèm. Cơm cháy
ngon có màu vàng nhạt, đều hạt, giòn mà vẫn dẻo, vị bùi, béo mà không ngán.
Gỏi cá nhệch Kim Sơn
Trong tỉnh Ninh Bình có nhiều nơi giới thiệu món ăn
này, nhưng gỏi cá nhệch ở Kim Sơn được coi là ngon nhất. Để chế biến ra món ăn
đặc sắc gỏi cá Nhệch này cần một chuỗi nhiều khâu hết sức kì công. Món ăn này
mang hương thơm bùi bùi của gạo nếp rang, vị chua thanh thanh của dấm xen vào
cái vị cay ấm của gừng với tỏi, ớt, tiêu, sả. Gỏi cá nhệch thơm và bùi, có mùi
vị rất đặc trưng, ăn một lần là nhớ mãi không quên.
Ốc núi
Ốc núi có nhiều ở các dãy núi đá vôi thuộc thị
xã Tam Điệp, Yên Mô, Nho Quan. Chúng thường chỉ xuất hiện từ
tháng 4 đến tháng 8 hàng năm, tức là vào mùa mưa, khi thời tiết ẩm ướt. Thức ăn
chính của ốc này là những loại cây cỏ mọc hoang trên núi trong đó có cả những
cây thuốc quý. Vì vậy khi sơ chế người ta chỉ rửa qua vì cho rằng trong người
con ốc mang nhiều vị thuốc. Thịt ốc núi dai, giòn, ngọt. Ốc núi có thể chế biến
thành nhiều món: hấp gừng, xào sả ớt, trộn gỏi…
Nem Yên Mạc
Nem Yên Mạc được truyền lại từ đời nào không rõ,
nhưng những người sành ăn ở đây đã biết đến từ lâu. Ngày nay, nem Yên Mạc đã
vươn xa, có mặt ở nhiều khách sạn, nhà hàng cả trong và ngoài tỉnh. Nem Yên Mạc
do được tinh chế khá công phu, sợi nem nhỏ, đỏ hồng, rời, tươi ướp với gia vị
và lá ổi tàu để được hàng tuần. Nem Yên Mạc phải ăn kèm với chút lá ổi, lá
sung, cùng rau thơm cuộn lại, chấm với nước mắm chanh, cho thêm một ít ớt, tỏi
và hạt tiêu. Như vậy người ăn mới cảm nhận đủ vị ngọt, cay của hương vị đặc biệt
của món ăn này.
Canh chua cá rô
Tổng Trường trước là tổng Trường Yên (nay là xã
Trường Yên, huyện Hoa Lư), đây là vùng đất có nhiều hang động, có loại cá rô
to và béo. Cá rô được chế biến để nấu món canh chua, đây là món ăn đặc sản của
vùng núi đá vôi ven đồng chiêm trũng. Món canh chua này khi chế biến không
thể thiếu nước dưa chua để khử mùi tanh và tạo nên vị thanh thanh hấp dẫn. Món
ăn này có vị ngọt ngọt, chua chua của nước dưa cải, ngọt mát của cà chua, đậu
phụ, ngậy, bùi, giòn và thơm của cá rô…
Rượu cần Nho Quan
Rượu cần Nho Quan là loại rượu không qua chưng cất lửa.
Người ta dùng gạo nếp xay (gạo nứt) nấu thành cơm trộn đều với men đem ủ vào
trong ang hoặc vò sành từ 3 tháng trở lên mới đem ra uống.
Khi sắp uống, đem đổ nước vào ang. Nước đầu bao giờ
cũng ngon và ngọt, đổ nước tiếp, rượu sẽ nhạt dần. Uống rượu cần không dùng
chén, mà phải có các cần rượu làm bằng thân các cây trúc được thông rỗng bên
trong cắm vào ang rượu.
Rượu cần ngon hay không là do mem làm có chất lượng
không. Men rượu phải là vỏ cây mun cùng với củ giềng, củ gừng, lá ổi xanh theo
tỷ lệ nhất định, đem giã vắt lấy nước rồi trộn với bột gạo nếp. Sau đó nặn
thành bánh tròn bằng quả ổi nhỏ ủ vào trấu cho phồng lên, để khô khoảng 10 ngày
mới dùng được.
Rượu cần uống phải đông người mới vui, uống để chuyện
trò, giao lưu tình cảm. Chất ngọt thơm nồng của rượu và hơi thở, nhịp tim, ánh
mắt, nụ cười của những người cùng uống tạo nên cái say nhẹ nhàng, cảm giác lâng
lâng, khoan khoái như mãi níu kéo, gọi mời dù bạn mới chỉ thưởng thức lần đầu.
Mắm tép Gia Viễn
Ngày nay, người ta đã chế biến nhiều loại nước mắm nổi
tiếng. Nhưng có lẽ mắm tép Gia Viễn vẫn là loại mắm đặc sản và độc đáo của người
dân Ninh Bình.
Là huyện đồng bằng chiêm trũng, nên người dân Gia Viễn
có nghề riu tép từ lâu. Người ta dùng tép riu làm mắm, gọi là mắm tép. Tép riu
phải là tép già, thân tròn, nhỏ con, màu xanh lam. Điều quan trọng nữa là tép
phải tươi, đem rửa sạch, để khô. Sau đó lấy thính gạo rang vàng, giã nhỏ, cùng
với muối trộn đều với tép theo tỷ lệ, bỏ vào hũ, có thể đổ thêm ít nước đã đun
sôi để nguội, rồi bịt kín, để từ một tháng trở lên mới đem nấu chín ăn.
Bát mắm tép được múc ra mầu đỏ tươi, có mùi thơm ngọt,
rất hấp dẫn. Người ta có thể rang mắm tép với thịt ba chỉ. Ăn mắm tép Gia Viễn
không cần cho thêm bột ngọt, vẫn có vị ngon ngọt, đậm đà. Ngày nay mắm tép Gia
Viễn đã trở thành món ăn đặc sản của các bữa tiệc khi có thêm đĩa rau ngon.
