Vùng đất Ninh Bình là kinh đô của Việt Nam thế kỷ X,
mảnh đất gắn với sự nghiệp của 6 vị vua thuộc ba triều đại Đinh - Lê - Lý với
các dấu ấn lịch sử: Thống nhất giang sơn, đánh Tống - dẹp Chiêm và phát tích
quá trình định đô Hà Nội. Do ở vào vị trí chiến lược ra Bắc vào Nam, vùng đất
này đã chứng kiến nhiều sự kiện lịch sử oai hùng của dân tộc mà dấu tích lịch sử
còn để lại trong các đình, chùa, đền, miếu, từng ngọn núi, con sông.
Ở vị trí điểm mút của cạnh đáy tam giác châu thổ
sông Hồng, Ninh Bình bao gồm cả ba loại địa hình: đồi núi, chiêm trũng, đồng bằng.
Vùng đồi núi bán sơn địa ở phía tây bắc bao gồm các huyện Nho Quan, Gia Viễn,
Hoa Lư, Tam Điệp, đỉnh Mây Bạc với độ cao 648m là đỉnh núi cao nhất Ninh Bình.
Vùng đồng bằng ven biển ở phía đông nam thuộc 2 huyện Kim Sơn và Yên Khánh. Xen
giữa 2 vùng lớn là vùng chiêm trũng chuyển tiếp. Rừng ở Ninh Bình có đủ cả rừng
sản xuất và rừng đặc dụng các loại. Có 4 khu rừng đặc dụng gồm rừng Cúc Phương,
rừng môi trường Vân Long, rừng văn hóa lịch sử môi trường Hoa Lư và rừng phòng
hộ ven biển Kim Sơn. Ninh Bình có bờ biển dài 18km. Bờ biển Ninh Bình hàng năm
được phù sa bồi đắp lấn ra trên 100m. Vùng ven biển và biển Ninh Bình đã được
UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới. Hiện 2 đảo thuộc Ninh Bình
là đảo Cồn Nổi và Cồn Mờ.
Ninh Bình cùng với Hạ Long là 2 đỉnh cạnh đáy của
tam giác châu thổ sông Hồng, với địa hình đá vôi được các biến đổi địa chất
theo thời gian và phù sa bồi đắp tạo cho Ninh Bình được ví như một “Hạ Long
trên cạn” với vô số các hang động, đầm hồ, núi ngập nước có giá trị phát triển
du lịch như các khu du lịch Tràng An, Tam Cốc - Bích Động, Khu bảo tồn thiên
nhiên Vân Long. Ninh Bình hội tụ đầy đủ các yếu tố của một Việt Nam thu nhỏ: có
rừng, núi, sông, biển với các khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia, khu dự trữ
sinh quyển thế giới, khu du lịch quốc gia.
Cách thủ đô Hà Nội - một trong những đầu mối du lịch
Việt Nam - 90km, Ninh Bình là vùng đất giàu tiềm năng du lịch, có ưu thế rõ rệt
về nhiều mặt, có ưu thế về vùng phụ cận, không gian và thời gian nên không bị
tính mùa vụ trong du lịch. Sức ép đô thị mạnh mẽ của Hà Nội và các vùng phụ cận
(như Bắc Ninh, Hải Dương, Hưng Yên, Vĩnh Phúc…) đang tạo cho Ninh Bình một lợi
thế: du lịch cuối tuần. Ninh Bình như một điểm mới đầy tiềm năng phát triển.
Ninh Bình nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa: mùa
nóng, mưa nhiều từ tháng 5 đến tháng 10; mùa lạnh, khô từ tháng 11 năm trước đến
tháng 4 năm sau.